Alltaf á varðbergi

Árla morguns. Önundur liggur steinsofandi, að því er virðist, með þungum andardrætti. Undirrituð prumpar hljóðlega og þýtt þar sem hún liggur við hlið hans í rúminu.

Önundur: (hrekkur við og rís upp við dogg) “HVAÐA HLJÓÐ VAR ÞETTA?!!”
Undirrituð: “Ömmm, ég var bara að prumpa”
Önundur: “Í alvöru?”
Undirrituð: “Jaaaá”
Önundur: (sígur aftur niður í rúmið) “Ég hélt þetta væri dvergur að labba í inniskóm. Þá hefði ég lamið hann.” (Sofnar værum svefni)

Ég ætla að segja ykkur brandara

Einu sinni voru tveir menn sem hétu Enginn og Haltu Kjafti úti að ganga í Reykjavíkurhöfn. Skyndilega hrasaði Enginn og stakkst á bólakaf í sjóinn. Þá hljóp Haltu Kjafti fram á Hafnarbakkann og hrópaði "Fljótur Enginn, skerðu þig í báta, skerðu þig í báta!"

Svona fyrst ég er að þessu

Ég er reyndar með aðra sögu af ranglæti sem ég var beitt af kennara í grunnskóla. Nema hvað ég hugsa ekki lengur til þessa atviks með biturð, heldur hneykslan. Þetta átti sér stað í 10 ára bekk Varmárskóla. Á þessum tíma þótti mér afskaplega gaman að læra íslensku í skólanum. Ég man ekki hvað námsbókin hét, (man þó að hún var hvít með grænum stöfum) en einhverju sinni þegar ég var í ham tók ég mig til og kláraði einn eða tvo kafla, í vinnubókinni, umfram þá sem okkur voru settir fyrir. Daginn eftir, þegar ég var tekin upp, sagði ég kennaranum glaðhlakkaleg að ég hefði "óvart" farið fram úr sjálfri mér í heimalærdóminum. Ég átti ekki von á öðru en að kennarinn tæki vel í það og hrósaði mér jafnvel fyrir. Þvílíkur misskilningur. Í þessum bekk átti greinilega ekki að líðast að sumir ynnu hraðar en aðrir. Til að koma í veg fyrir slíkan ofmetnað tók kennarinn bókin mína og strokaði allt út úr henni sem ég átti ekki að vera búin með, á meðan ég stóð hjá kennaraborðinu og beið.

Réttlætiskennd minni var alvarlega misboðið þennan dag, en ég var ekki nema 9 ára og enn ekki vön því að fullorðið fólk hegðaði sér eins og asnar. Ég vissi því ekki alveg hvernig ég ætti að bregðast við þessari "refsingu", svo ég hló bara vandræðalega þegar hún rétti mér bókina aftur. Framvegis gætti ég mín þó á því að læra ekki of mikið, því ekki vildi ég eiga í útistöðum við kennarann. Þessi vafasama kennsluaðferð þjónaði því tilgangi sínum; þ.e. að letja og draga úr "of duglegum" nemanda.
Þess má svo til gamans geta að þessi ágæti kennari var einmitt systir fyrrnefnds enskukennara, úr síðustu færslu.

Beiskja

Það er fyndið hvernig sum smávægileg atvik í lífi manns geta setið í undirmeðvitundinni fram eftir öllum aldri og pirrað mann þegar þau rifjast upp. Í gær t.d. sat ég hér á bókhlöðunni með poka af Gunnars kleinuhringjum fyrir framan mig, en af þeim borða ég einn á dag í nesti. (Og endist pokinn því í 5 daga.) Þá minntist ég þess þegar ég hafði sama fyrirkomulag á Íþöku einhver jólaprófin, og geymdi pokann á borðinu mínu yfir nóttina. Nema hvað, einn morguninn þegar ég mætti höfðu óprúttnir aðiljar tekið sig til og étið alla kleinuhringina mína (þá þrjá sem voru afgangs.) Þegar mér varð hugsað til þessa í gær rifjaðist upp fyrir mér hversu bullandi reið ég varð inni í mér þá, og það var eins og reiðin syði upp aftur. En svo sá ég nú að ekki þýðir að vera langrækin yfir svona smáatriði, svo ég bægði reiðinni burt.

Hins vegar er annað atvik sem ég hef átt erfiðara með að gleyma og ég verð ennþá reið þegar ég hugsa um það, þótt ómerkilegt sé í stærra samhengi. Atvik þetta átti sér stað á útskriftinni minni úr 10.bekk, þegar veitt voru verðlaun fyrir námsárangur. Þannig var mál með vexti að ég hafði fengið hæstu einkunn í skólanum mínum í ensku, ásamt henni Elínu Lóu góðvinkonu minni. Ef ég man rétt var þetta þannig að við fengum báðar hæstu einkunn á samræmda prófinu, en á skólaprófinu fékk ég 9,5 en Elín Lóa 9,0. Því gerði ég ráð fyrir að fá viðurkenningu, en þegar að því kom var aðeins Elín Lóa kölluð upp, en ekki ég. Eftir athöfnina mætti ég svo enskukennaranum mínum, Gyðu Jónsdóttur, á ganginum og þá sagði hún við mig:

"Jæja, ég hefði nú alveg viljað veita þér verðlaun líka, haha!"

Og svo brosti hún eins og þetta væri allt afskaplega fyndið og skemmtilegt. Ég var hinsvegar ekki á sömu skoðun. Hefði hún alveg viljað veita mér verðlaun líka, en....hvað? Fannst henni Elín Lóa skemmtilegri týpa? Átti ég það síður skilið en Elín Lóa? Afhverju að veita henni verðlaun, en ekki mér, fyrir eitthvað sem við höfðum báðar gert alveg jafn vel? Þarna fannst mér gróflega á mér brotið og kvaddi grunnskólann sármóðguð.
Svo var þetta reyndar löngu gleymt, þar til á útskriftinni úr MR að þetta rifjaðist upp fyrir mér. Þá vildi nefnilega svo til að ég hafði fengið 10 í einkunn í íslenskum fræðum, bæði munnlegum og skriflegum, og 9,5 í kennaraeinkunn. Stóð ég því í þeirri trú til síðustu stundar að þetta væri viðurkenningarvert, enda hafði kennarinn látið það í veðri vaka. En annað kom á daginn, og bitra-Una sneri tvíefld aftur.
Þessar nístandi sáru minningar komu upp í hugann þegar ég byrjaði lærdóminn í morgun og sá fram á að frammistaða mín væri ekki líkleg til verðlauna þetta misserið. En ekki dugir að skæla Sigríður.

"Una 12 ára, belja"

Á fermingarári mínu í grunnskóla vildi svo óheppilega til að ég lenti í útistöðum við aðalgelluna í árganginum. Að vísu var ég ekki fullviss um minn þátt í þessum hagsmunaárekstri, en ég hafði reyndar gerst svo djörf að tala, kannski fullmikið, við kærastann hennar. Hann sat enda fyrir framan mig í flestum tímum, í hraðferðarbekknum, á meðan hún neyddist til að eyða skóladeginum víðsfjarri honum, í miður hægari yfirferð. (Sem gárungarnir kölluðu lágum rómi tossabekk, svei þeim!) Nema hvað, framkoma mín var greinilega ólíðanleg og tók út fyrir allan þjófabálk þegar ég gerðist svo djörf að fá hrós frá kærastanum fyrir sögu ég hafði skrifað, og íslenskukennarinn vildi lesa upp fyrir bekkinn. (Sú var tíðin) Ég taldi að vísu ekki að ég gæti raunverulega verið ógn við þessa stelpu og þeirra samband, kannski fannst henni það ekki heldur en vildi bara skemmta sér, hver veit. Allavega þá ákvað hún að taka til sinna ráða og sendi eina af undirlægjum sínum með hótunarbréf til mín, stíluð á "Unu 12 ára, belju". Þessi saga hefur alltaf vakið góðar undirtektir þegar ég segi hana, en mig hefur alltaf vantað rúsínuna, þ.e. bréfin tvö. Ég ákvað þess vegna að grafa þau upp (því að sjálfsögðu geymdi ég þau) til birtingar. Því miður get ég ekki birt hinar áhrifamiklu myndskreytingar sem með fylgdu, en það er svona.

Bréf 1
"Una! EF ÞÚ LÆTUR EKKI ***** Í FRIÐI ÞÁ SEGI ÉG ********* OG HÚN KEMUR OG KÝLIR ÞIG!!! ÞANNIG AÐ "BEWARE". HÓRATUSSAMELLAPÍKUHÓRULESSAN ÞÍN. ÞÚ ERT SVÍN. ÞÚ GETUR BYRJAÐ MEÐ HONUM ******* EN EKKI ***** TUSSAN ÞÍN."

Bréf 2
"Nú ert þú í vondum MÁLUM. Ef þú lætur hann ekki í friði þá hika ég ekki við að drepa þig. HÓRA!"

Ég biðst afsökunar á óhefluðu orðfæri sem birtist í þessari færslu. Lesendum til huggunar get ég sagt að ekkert varð úr þessum stóru orðum, annað en efniviður í góða sögu.

Kæra dagbók

Í 10 ára bekk Varmársskóla vorum við skikkuð til að skrifa dagbók í skólanum, líklegast til að þjálfa ritun og sjálfstæða hugsun...eða eitthvað. Ég var allavega að finna mína dagbók og mér finnst hún nógu fyndin til að birta nokkra kafla úr henni. Hafa skal í huga að ég var 9 ára þegar þetta var skrifað.

----------------------------------------

Föstud.15 - sunnudagur 17.sept. ´95

Á laugardaginn fórum við í bíó á hundalíf. Það var rosalega gaman. Svo var pizza í kvöldmat, viðbjóðslega góð! Á sunnudagsmorgni fengum við pizzu í morgunmat! Svo fór ég til Önnu og við fórum í bíó. Aftur! Um kvöldið fengum við risastóran ís. Mjööög góðan! Mér varð samt hálfóglatt þegar við fórum í hlaupaleiki um kvöldið.

Fimmtud.21.sept. ´95

Fimmtudaginn 21.sept fór ég í heimspekiskólann! Það var rroosalega gaman. Æði! Við töluðum um margt; t.d. hverjir erum við? og; er jörðin lifandi? og ; er eitthvað á milli dauðans og lífsins? og margt fleira. Ég var eina stelpan í hópnum, en það var allt í lagi. Þessir strákar voru líka miklu skemmtilegri og gáfaðari en strákbjánarnir í bekknum mínum. Nema kannski Bragi. Þessir þorðu sko að rökræða málin. Svo fór ég til Ásgeirs í afmæli. Það var mjög gaman. Ég át svo mikið af pizzu að mér varð illt.

Laugard.30.sept.-sunnud.1 okt. ´95

Ég var hjá Önnu um helgina. Á laugard.var pizza og ís. Já og negrakossar. Svo fórum við í kínverskt box og hástökk. Svo sváfum við inni í stofu. Morguninn eftir fórum við upp á Reykjalund að heimsækja afa þeirra. Það var mjög gaman. Við fórum í þrekhjól, hjólastól, lyftulistir og margt fleira. Svo reyndum við að brjóta upp lás á hliði á leikskóla og fórum í hjólatúr.

Fimmtud.5.okt.´95

Hæ. Á fimmtud.er píanótími og ég fékk tvö ný skemmtileg lög: Indíánasöng og petalalag. Svo fór ég í heimsspekiskólann. Mjög gaman. Ég lagði fram eina spurningu og henni var vel tekið.

Fimmtud.12.okt.´95

Á þessum dögum fer ég í píanó. Nú skilaði ég lögunum sem ég var að æfa og allt var gott og fínt. Enn...öllu góðu fylgir eitthvað illt og nú er ég með rosalega erfitt lag. Ég fékk níu í stafsetningu og var þar af leiðandi langhæst með 2 villur þó ég sé yngst í bekknum. Svo fór ég í heimspekiskólann. Það skemmtilegasta var að pabbi kom heim um kvöldið og svaf í hvíta sófanum. Svo fékk ég eitt bréf frá leynivininum en því miður var það svo illa skrifað að ég skyldi ekki hvað stóð í því!

31.ókt.Miðvikud. ´95

Nokkuð hræðilegt hefur gerst: Fyrir nokkrum dögum gekk rosalegt óveður yfir landið. Daginn eftir var kominn snjór. Þann dag féll snjóflóð á Flateyri. Í snjóflóðinu lentu rúmlega 40 manns. 20 létust, þar á meðal amma og afi Ragnheiðar sem er með mér í djassballet og þrír litlir krakkar. Stelpa jafngömul mér þurfti að bíða í níu tíma í snjónum, hún dó ekki. En systir hennar dó. Þegar allir voru fundnir hófst söfnunin Samhugur í verki. Við gáfum tuttugu þúsund.

2.nóv.´95

Í gær var bekkjarkvöld kl.20:00 og ég spilaði félagsvist og fékk skammarverðlaunin sem voru endurunnin önd eins og Bragi kallaði það.

Þriðjudagur 12.desember ´95

Tólf dagar til jóla! Stekkjastaur kom í gær og gaf krökkunum tréliti í skóinn. Ég er samt hætt að setja skóinn út í glugga. Ég veit að jólasveinninn er ekki til.

-------------------------------------------


Með þessari færslu hef ég gefist visst færi á mér í trausti á lesendur mína. Ekki nota þetta gegn mér.

Bernskubrek

Eitt sinn bjó ég á Hólum í Hjaltadal og unni hag mínum vel. Bræðurnir Andri og Helgi Gunnarssynir voru mínir bestu vinir þar og drógu mig með sér út á braut glæpa. Í Mosfellsbæ hafði ég ekki drýgt alvarlegri afbrot en að brjótast inn í gamlan vörubíl með bróður mínum og stráknum í næstu götu, og stálum við þaðan einhverju smádrasli sem við földum á næliggjandi húsþaki. Já svo vantaði mig einu sinni 1.kr. upp á snúðinn sem ég keypti í bakaríinu, lofaði að koma aftur seinna og borga hann en ég gerði það aldrei. Á Hólum varð glæpastarfsemin hinsvegar miklu markvissari og tók að beinast gegn einstaklingum. Eftirminnilegustu glæpirnir eru eftirfarandi:

I. Nokkrir skólafélaga mömmu borguðu okkur 500kr. fyrir að laumast inn í sundklefa og henda fötum bekkjarbóður þeirra út í laugina. Til framkvæmdarinnar þurfti ég að dulbúast því ég var með hár langleiðina niður á rass. Ég faldi því hárið allt undir derhúfu og villti á mér heimildir. Við þorðum ekki að kasta fötunum út í, en sprautuðum í staðinn yfir þau úr brunaslöngunni þar til yfirvaraskeggjaður maður kom á typpinu og rak okkur út. Hann fattaði ekki að ég var stelpa. Það þótti okkur gaman.

II. Einn daginn tókum við okkur til, fylltum stóra fötu af vatni og hófum að gera dyraöt. Andri klifraði upp á þak með fötuna og sturtaði vatni yfir þann sem kom til dyra. Það þótti okkur gaman.

III. Umfangsmesta glæpinn frömdum við vetrardag einn þegar vegurinn var nýruddur. Í kantinum lágu snjókögglar sem við ákváðum að hlaða fyrir dyrnar hjá skólafélögum mömmu sem bjuggu í tvíbýli við mig. Við hlóðum þykkan vegg alveg fyrir allar dyrnar, og heltum svo köldu vatni yfir til að frysi. Íbúarnir komu heim á miðnætti og komust þá ekki inn um dyrnar, heldur þurftu að fara bakdyramegin. Það þótti okkur gaman.

IV. Eitt sinn brutumst við inn í sundlaugina þegar lokað var og yfir hana var dreginn dúkur. Við skemmtum okkur lengi við að hlaupa yfir dúkinn, sem seig auðvitað undan þunganum og þurfti að hlaupa hratt til að sökkva ekki. Við urðum hundblaut en skemmtum okkur vel, sögðumst hafa gengið á vatni. Það var reyndar mjög gaman og ég væri alveg til í að gera þetta aftur.

Auk þessa gerðum við símaöt klukkutímum saman og þeir bræðurnir drógu mig frá bókalestri sem hafði lengi átt hug minn allan, en kynntu í staðinn fyrir mér Sega Megadrive tölvuna sína í hverri ég spilaði eitt sinn tölvuleikinn Sonic til klukkan sex um morguninn. Já það var gaman að vera ungur og áhyggjulaus, en ég tel að þennan vetur, 1993-´94 hafi ég að vissu leyti misst sakleysi mitt á meðan mamma lærði til búfræðings.

Af hægðum

Ungur drengur stundar nám fjarri heimili sínu, við 3.bekk Menntaskólans. Eins og svo mörgum er honum afar illa við að hægja sér innan veggja skólans, sem er erfitt þegar dvelja þarf daglangt í svo fjarlægu póstnúmeri. Fljótlega byrjaði hann að nýta sér salernisaðstöðuna í Ráðhúsi Reykjavíkur, að ráði eldri nemanda, en var samt sannfærður um að til væri betri lausn. Um miðjan vetur uppgötvaði hann tannlæknastofu nokkra, nær skólanum en ráðhúsið, þar sem finna má hið þokkalegasta klósett í rólegu umhverfi frammi á stigagangi. Síðan þá hefur hann lagt leið sína á þessa ónefndu tannlæknastofu til að tæma og hefur jafnan fyrir sið að krafsa lítið strik í gluggakistuna til að hafa tölu á klósettferðunum. Þetta fyrirkomulag hentaði honum ágætlega, þar til í þessari viku að dró til tíðinda. Sem hann sat á postulíninu og krafsaði fjórða strikið í gluggakistunna, heyrði hann umgang, því næst píp og svo var hurð skellt. Tannlæknirinn var sem sagt farin, stofan læst og kveikt á þjófavarnarkerfinu. Og drengurinn sat á klósettinu.

Hvað átti hann að gera? Tannlæknastofuklósettdraumurinn hafði skyndilega breyst í martröð og drengurinn ungi átti yfir höfði sér að verða úthrópaður glæpamaður. Hann var heltekinn ótta og ráðaleysi. Hægðalosunin ljúfa sem áður hafði veitt honum svo mikla ánægju og slökun fyllti hann nú viðbjóði. Hann fyrirleit þessar frumstæðu þarfir sem nú höfðu í einni svipan bundið enda á framtíðarvonir hans. Hann sat og íhugaði hvort hentugra væri að drekkja sér í klósettskálinni eða vatnskassanum þegar heyrðist til mannaferða. Hurðin var opnuð, kerfið tekið af og gengið upp stigann. Svo virtist sem tannlæknirinn hefði gleymt einhverju. Hjarta drengsins unga tók vonglaðan kipp. Hann dreif sig út af klósetti örlaganna og forðaði sér í flýti sem lengst frá tannlæknastofunni. Óvíst er hvort strikunum í gluggakistunni muni fjölga í bráð.

Litla systir mín er grunnskólafangi. Vinkona hennar lét eftirfarandi ummæli falla í dag:

"Hitler...var hann ekki forseti í Bandaríkjunum eða eitthvað? Á undan þarna Búss?"

Ég vona að nýir vinir muni fylgja framhaldsskólanámi systur minnar.

Smásögur úr hversdagslífinu:

Þegar ég var lítil átti ég oft í miklu sálarstríð fyrir háttinn. Ég gat ekki ákveðið hvort ég átti að hafa hurðina lokaða ef kvikna skyldi í eða opna ef það kæmi jarðskjálfti. Ákvað á endanum að loka henni aðra hverja nótt.

Á gangi eftir Tjarnargötunni áðan sá ég konu koma út úr húsi með byssu í hönd og miða á félaga sinn. Vitaskuld var þetta platbyssa, en það fyrsta sem mér kom í hug var að hér yrði ég vitni að skotárás. Varð dulítið spennt.

Þegar ég var í 10.bekk stóð ég ásamt hópi grunnskólakrakka yfir deyjandi manni sem lá á götunni. Hann hafði skyndilega fengið hjartaáfall og hrunið niður, svo byrjaði hann að blána og stífna upp. Sjúkrabíllinn var lengi á leiðinni og á meðan ég fylgdist með þessu fékk ég hláturskast. Á sama tíma skældi bekkjarsystir mín. Viðbrögð fólks við áreiti eru ólík, en hlátur minn stafaði ekki af illsku heldur panikki.

Einu sinni hnerraði eldri bróðir minn beint framan í mig.

Mér skilst á Frank að hann muni fara með hlutverk Teletubbie í Áramótaskaupinu. Sumir fá bara allt upp í hendurnar haaa. Spurningin er hvort hann fær að vera Tinkívinkí, Nana, Tipsí eða Pó.

Í Mosfellsstrætó um daginn hitti ég hóp af fólki með Downs-heilkenni sem tóku að yfirheyra mig miskunnarlaust. Svo þegar ég sagðist eiga kasettu með Björgvini Halldórssyni lá við að þau klöppuðu af fögnuði. Í framhaldinu var ég frædd ítarlega um kosti Bjögga.

Mér leiðist.