Sambýlismaður minn er nýbyrjaður í kór svo nú er stöðugt sungið á mínu heimili. Það er af hinu góða því söngur bætir sálarlífið og lyftir mannsandanum, sem ekki veitir af í svartasta skammdeginu.

Sjálfri hefur mér alltaf þótt gaman að syngja, þótt listagyðjan hafi ekki verið raddböndum mínum hliðholl. Takmarkað raddsvið bæti ég upp með því að vera hálfgerður límheili á ljóð og með ágæta tónheyrn (ég er algjör meistari í brengluðu lagaþrautinni í Útsvarinu, þó ég segi sjálf frá). Á meðan kórsöngvari heimilisins rýnir í nótnablöðin syng ég því, kannski falskt, en allavega blaðlaust og beint frá hjartanu (meistaralega jafnvel) með flestum lögum á skránni svo hann geti æft sig í að para bassann við laglínuna.

Eðli málsins samkvæmt eru jólalög eitt helsta viðfangsefnið á þessum tíma árs. Það kemur sér vel því ég er líka algjör sálmameistari, þó ég segi sjálf frá. Ég elska sálma. Þegar þetta er skrifað er ég að hlusta á Það aldin út er sprungið í 10. sinn í röð. Á aðventunni er sálmadýrkun mín taumlaus. Sumum finnst það ríma illa saman við þá staðreynd að ég trúi ekki á guð, en sálmar eru bara svo fallegir. Guðstrú getur líka verið falleg, jafnvel þótt maður finni hana ekki innra með sjálfum sér. Á þessum tíma er ágætt að velta fyrir sér boðskap jólaguðspjallsins, því eins og segir í texta Braga Valdimars Skúlasonar: „Þótt ýmsir hafi annan sið, er eitthvað þessa frásögn við, sem snertir mestallt mannkynið. Hún mögnuð er og þunga ber, hvað svo sem hún segir þér.“

Þessa aðventuna hef ég einmitt skrifað margar fréttir um framtakssemi einstaklinga sem láta sér annt um náungann og sýna kærleik í verki. Það eru ótrúlega margir sem taka það upp hjá sjálfum sér að gleðja þá sem eru daprir eða láta fé af hendi rakna til þeirra sem minna mega sín.

Ég trúi reyndar á það góða í manninum árið um kring, en það er eitthvað við þennan tíma ársins sem dregur fram okkar bestu hliðar og þjappar fólki sérstaklega saman. Á sumum heimilum gerist það í (meistaralegum) sálmasöng.

Birtist í Daglegu lífi Morgunblaðsins föstudaginn 20. desember 2013.

Ímyndaðar óvættir

Jólakötturinn er óvættur sem áður fyrr vakti hroll á hverjum bæ fyrir jólin, samkvæmt þjóðsögum Jóns Árnasonar. Forfeður okkar gátu ekki notið jólanna með öllu áhyggjulausir vitandi af jólakettinum á ferð nema þeir hefðu fengið nýja flík til að halda honum í skefjum.

Í dag missa fæstir svefn yfir jólakettinum en þegar gamlar óvættir hverfa spretta aðrar fram og nútímaþjóðsögur hafa tekið við til að tryggja að við getum samt ekki notið jólanna með öllu áhyggjulaus. Óvættirnar sem nú eiga að tryggja að við höldum okkur á mottunni og hegðum okkur vel eru ekki Grýla eða Leppalúði, jólakötturinn eða jólasveinarnir, nei, þeir eru jafnvel enn verri við að eiga, nefnilega hin ógnvænlegu jólakíló. Jólin eru ekki einu sinni byrjuð þegar sumir eru farnir að hafa áhyggjur af því hvernig þeir muni ná jólakílóunum af sér að þeim loknum, verði þeir svo óheppnir að lenda í þeim.

Megrunariðnaðurinn hefur hræðsluáróðurinn um svipað leyti og jólaskrautið birtist í Ikea; hvernig á að koma sér í kjólinn fyrir jólin, forðast freistingarnar, hlaupa af sér mörinn eftir áramót. Þessi óvættur er þó ekki árstíðabundin, á aðventunni heitir hún jólakílóin, en á útmánuðum heitir hún sundfataform.

Aukakílóahræðslan á sér farveg allt árið um kring og þjóðsagan um hvað fita er ofboðslega vond lifir góðu lífi. Afleiðingin er sú að fjöldi fólks er í stöðugu tilgangslausu stríði við líkama sinn sem veldur því mikilli vansæld. Í stað þess að beina sjónum að heilsu, hamingju og hreysti fer umræðan um heilbrigðan lífsstíl öll fram á forsendum kílóa og fitu, þrátt fyrir að það sé ekkert sem segir að þeir sem eru lausir við öll „auka“kíló séu heilbrigðir.

Sigrún Daníelsdóttir sálfræðingur hefur bent á að grannt fólk lifi oft í sjálfsblekkingu um eigin heilsu vegna þess að samfélagið er svo gegnsýrt ofurtrúnni á hinn granna líkama. Sigrún hefur sagt megrunarumræðunni stríð á hendur, en rödd hennar má sín lítils þegar flestir fjölmiðlar taka af kappi þátt í þeirri menningu að mæla ágæti fólks út frá kílóatölu og fituprósentu.

Sú hugmynd að grannt sé gott og feitt slæmt er svo allsráðandi að grönnum einstaklingum er gagnrýnilaust hampað sem góðum fyrirmyndum og gildir þá einu hvaða innri mann þeir hafa að geyma eða þótt þeir lifi í reynd óheilbrigðum lífsstíl. Að sama skapi er gengið út frá því sem gefnu að þeir sem hafa annan líkamsvöxt en tággrannan hljóti að vera óánægðir með sjálfa sig, vegna þess að öll eigum við stöðugt að keppa að því að vera nógu grönn til að fullkomna líf okkar.

Ég neita að láta ótta við þjóðsagnakenndar óvættir varpa skugga á jólin. Ég ætla að taka hraustlega til matar míns, enda þarf að byggja upp forða til að þreyja janúarmyrkrið. Ég ætla að gæða mér án nokkurs samviskubits á öllum þeim kræsingum sem þessi dásamlegi árstími hefur upp á að bjóða og njóta þess að finna hvernig ég fylli út í gamla jólakjólinn minn.

Birtist í Morgunblaðinu sem pistill miðvikudaginn 30. nóvember

Einkaréttur á tilfinningum

Jólin voru heldur stutt að þessu sinni fyrir minn smekk en engu að síður ánægjuleg enda eitt af fáum skiptum sem öll fjölskyldan sameinast. Þessar samverustundir sem baðaðar eru ljóma kertaljósa og jólastjarna gera það að verkum að jólin eru einn uppáhaldstími minn á árinu. Ég hlusta mikið á jólasálma yfir hátíðarnar enda finnst mér þeir einstaklega fallegir, ekki síst í flutningi Mótettukórsins, sem er að mínu mati besti kirkjukór landsins og vill svo heppilega til að á aðsetur í hverfiskirkjunni minni, Hallgrímskirkju.
Kirkjuklukkurnar sem hringja inn jólin eru líka ómissandi í mínum huga og að þeim loknum hlusta ég ávallt á messuna með öðru eyra enda er hluti af stemningunni að láta á það reyna hvort blessuðum prestinum tekst að tala til mín. Sú er reyndar sjaldnast raunin, því þrátt fyrir að ég kjósi að láta þessar kirkjulegu hefðir skapa fallega umgjörð utan um bjartar stundir með fólkinu mínu á dimmasta tíma ársins þá á jólagleði mín ekki upptök sín í fögnuði yfir sögunni af fæðingu Jesú. Þetta kann að samræmast illa heimssýn þeirra sem sækja viðmið sín í Biblíuna en staðreyndin er sú að þrátt fyrir að ég deili ekki trúartilfinningu þeirra þá finn ég samt líka fyrir náungakærleik, væntumþykju, þakklæti og gjafmildi.
Mér finnst margt fallegt við trú og birtingarmyndir hennar, jafnt í sálmasöng sem hljómfögrum bænaköllum múslíma. En það er ekki fallegt þegar glittir í þá skoðun þess sem trúir að þeir sem ekki deili heimssýn hans séu andlega snauðir og gott ef ekki siðlausir í ofanálag. Þetta er leiðinlegur og óþarfur hroki. Jólin mín eru ekki trúarhátíð heldur hátíð ljóssins og hátíð fjölskyldunnar. Þau eru ekki tilgangslaus, óskiljanleg og hlægileg þótt fólkið mitt sé mér ofar í huga en Jesúbarnið á aðfangadag. Mér finnst ágætt að skreyta þessa hátíð með kirkjulegum hefðum og vel þær úr sem höfða til mín, aðrar skil ég eftir. Svo búum við líka til okkar eigin hefðir, sem hafa ekkert með trúarstofnanir að gera. Á gamlárskvöld fórum við til dæmis hringinn við veisluborðið og nefndum öll eitthvað ánægjulegt sem gerst hefði á árinu sem var að líða. Það er ágæt hefð því öllum er hollt að líta öðru hverju um öxl og taka smá sjálfsskoðun. Við sem gæddum okkur saman á gæsabringum á gamlárskvöld reyndumst öll hafa eitthvað til að vera þakklát yfir frá árinu sem var að líða en sú sem átti erfiðast með að gera upp á milli alls þess sem upp úr stóð var amma. Sem er nokkuð vel af sér vikið í ljósi þess að árin verða brátt 83 talsins og enn er hún sífellt að upplifa eitthvað nýtt, eins og að fara til útlanda til að taka á móti nýjum afkomanda í heiminn og bruna inn í Bása til að fylgjast með eldgosi og norðurljósum.
Ég ákvað að gera þetta að lærdómi mínum þessi áramót og stefna að því að geta staðið í sömu sporum sjálf eftir 60 ár og amma gerir nú. Vonandi á ég jafnmörg góð jól í vændum í faðmi fjölskyldunnar. una@mbl.is
Birtist sem pistill í Morgunblaðinu miðvikudaginn 5. janúar 2011.

Jól með blæbrigðum

Nú er Þorláksmessa og jólin alveg að koma, en veislan er reyndar löngu byrjuð með jólahlaðborðum, möndluboði, smákökubakstri og glöggi á aðventunni. Það koma alltaf jól þótt annað bregðist og alltaf eru þau eins, með örlitlum blæbrigðum. Í vikunni las ég að kaupmáttur launa hafi ekki verið lægri síðan í árslok 2002. Ég reyndi því að rifja upp hver lífsgæði mín voru árið 2002. Það tók reyndar ekki langan tíma, ég fletti upp í dagbókinni minni frá 5. janúar 2003 þar sem ég hafði skrifað: „Árið 2002 var mér gott á flestan hátt og eflaust mun ég minnast þess með söknuði á harðari tímum." Kaupmátturinn virðist því ekki hafa háð mér verulega.

Athyglisverðara finnst mér reyndar að ég skuli hafa búist við því árið 2002 að þurfa síðar að takast á við þrengri kost, því fáeinum misserum seinna var ég orðin svo góðærisglöð að mér flaug ekki lengur í hug að það gæti nokkru sinni harnað í ári. Þjóðhagsspá gerir ráð fyrir að á næsta ári förum við 10 ár aftur í tímann, kaupmáttur verði þá svipaður og árin 1999- 2000. Seint mun ég fagna rýrnandi kaupmætti, en til samanburðar er þó ágætt að hafa í huga að frá 1990 til 2007 jókst kaupmáttur um 71%. Meðalmaðurinn ætti því að geta bitið á jaxlinn, komist í gegnum þessa niðursveiflu og jafnvel séð af einhverju til þeirra sem minna mega sín.

Svo ég tali fyrir sjálfa mig þá man ég allavega ekki betur en að jólin hafi komið á mínu heimili bæði árin 1999 og 2002, jafnvel fyrr líka, og alltaf verið góð, þótt gjafahrúgan undir trénu hafi stundum verið rýrari en áður og tréð misglæsilegt. Ég minnist reyndar eins jólatrés með sérstakri hlýju, það var einhvern tímann um miðjan 10. áratuginn þegar það voru hálfgerð kreppujól hjá fjölskyldunni. Á Þorláksmessu voru mamma og pabbi á síðustu metrunum að redda því sem redda þurfti og undir miðnætti kom jólatréð í hús. Það var ekki mikið fyrir augað, greyið, enda hafði það hímt úti í horni á einhverjum gámi og fengist á afsláttarverði rétt fyrir lokun þegar sýnt þótti að enginn vildi sjá það. Við tók það verkefni að lappa upp á skrípið svo það væri húsum hæft, en vandamálið var að það var ekki fallega samhverft eins og jólatré „eiga" að vera heldur vantaði nánast alveg aðra hliðina á það. Með hjálp sagar, líms, borvélar og snærisspotta tókst okkur hinsvegar að jafna dreifingu trjágreina og útkoman var snoturt lítið tré með risastóran karakter, sannkallað stofustáss.

Á morgun koma svo jólin enn einu sinni og ég er þegar dottin í ofneysluna. Það er ekki laust við að maður fyllist örlitlu samsviskubiti yfir því núna, vitandi að jólin eru magrari hjá mörgum og vitandi að peningunum væri eflaust betur varið í sparnað en konfekt. En eftir það sem á undan er gengið eigum við skilið að vera svolítið góð við okkur sjálf og hvort annað á þessum dimma árstíma. Þeir sem þurfa frekari réttlætingu geta hugsað sem svo að það skiptir í raun ekki máli hvað þú borðar á milli jóla á nýárs, heldur á milli nýárs og jóla. una@mbl.isBirtist fyrst sem pistill í Morgunblaðinu miðvikudaginn 23. desember.

Lífið í landinu kalda

„Ég fæ alltaf svo skrýtna mynd í hugann þegar ég heyri þennan sálm,“ sagði amma og staldraði við um stund. Við vorum í eldhúsinu heima hjá mér í okkar árlega smákökubakstri, þegar amma hjálpar mér að fá jólalykt í húsið, en undir hljómaði sálmurinn Faðir andanna eftir Matthías Jochumsson. Amma sagði mér frá því hvernig hún man fyrst eftir þessum sálmi. Það hefur sennilega verið árið 1938, því hún var um 10 ára gömul, heima hjá sér að Kletti í Kollafirði.

Á fjöru fellur mikið út úr Kollafirðinum og þennan dag, um hásumar, var amma eitthvað að bardúsa úti þegar hún heyrði mikinn söng bergmála inn allan fjörðinn. Þetta reyndist vera pósturinn Gunnar, sem var einfættur því hann hafði fengið berkla í annan fótinn sem þurfti að taka af við hné. Pósturinn einfætti kom ríðandi á hesti sínum eftir leirunum og söng hástöfum um föður andanna, frelsi landanna og ljósið í lýðanna stríði svo glumdi á milli fjallanna. Seinna man amma reyndar líka vel eftir þessum sálmi því hann var víst alltaf spilaður í lok útvarpsmessunnar á meðan heimsstyrjöldinni stóð, sem hugvekja, enda á textinn vel við andrúmsloftið sem þá hefur án efa verið ríkjandi á Íslandi og víðar.

Faðir ljósanna
lífsins rósanna
lýstu landinu kalda.
Vertu oss fáum
fátækum smáum
líkn í lífsstríði alda.

Þessi mynd af einfætta póstinum Gunnari á hestinum sínum fyrir 70 árum kemur samt enn alltaf í hugann á henni ömmu þegar hún heyrir sálminn sunginn og mér raunar líka því ég sé hann ljóslifandi fyrir mér eins og amma lýsti honum. Mér er reyndar þessi heimur hennar ömmu, sem eitt sinn var veruleikinn á Íslandi en er ekki til lengur, oft mjög hugleikinn og ekki síst undanfarið ár. Í gær sátum við amma og sötruðum te saman og enn varð henni hugsað til hljóðburðarins inn Kollafjörðinn, því hún man enn hversu spennt þau systkinin urðu þegar díselskellirnir heyrðust í bátnum sem færðu þeim vörur úr kaupfélaginu. Það gerðist reyndar ekki oft, því ólíkt neysluháttum okkar ömmu beggja í dag var bara farið tvisvar sinnum á ári í verslun, að hausti og að vori. Enda voru allar samgöngur á sjó og mikil fyirrhöfn að selflytja vörur inn og út af reikningi hjá Kaupfélaginu í Flatey á Breiðafirði heim að bænum.

Ég held að amma hafi ekki endilega talið að það væri nein sérstök kreppa á þessum árum, svona var bara lífið. Í dag upplifum við kreppu, sem felst fyrst og fremst í því að fara frá því að búa við eina mestu velsæld og ríkidæmi í heiminum yfir í að hafa það aðeins verra. Ég held að við lifum það af. una@mbl.is

Birtist fyrst sem Pistill í Morgunblaðinu miðvikudaginn 2. desember

Faðir andanna

Amma kom til mín um helgina í okkar árlega jólabakstur. Það er orðið að hefð, núna fjórðu jólin í röð síðan við Önni fluttum á Freyjuna, að amma hjálpi mér að fá jólalykt í húsið eins og hún segir sjálf og bökum við rúsínukökur, súkkulaðibitakökur og spesíur. Ég leyfði jólatónlistinni að hljóma undir bakstrinum og þegar Ellen og KK sungu Faðir andanna eftir Matthías Jochumsson staldraði amma við og sagði "ég fæ alltaf svo skrýtna mynd í hugann þegar ég heyri þennan sálm."

Hún sagði mér svo frá því hvernig hún man fyrst eftir þessum sálmi. Þetta hefur verið árið 1938 því hún var þá 10 ára gömul, heima hjá sér á Kletti í Kollafirði, vestur á Barðaströnd. Það er þannig að það féll mjög mikið út úr firðinum á fjöru og þennan dag, um hásumar, var amma eitthvað að bardúsa úti þegar hún heyrði mikinn söng bergmála inn fjörðinn. Það var þá pósturinn Gunnar, sem var einfættur því hann hafði fengið berkla í annan fótinn sem þurfti að taka af við hné. Pósturinn einfætti kom ríðandi á hesti sínum eftir leirunum og söng hástöfum um föður andanna, frelsi landanna og ljósið í lýðanna stríði svo glumdi á milli fjallanna. (Myndin er tekin út um stofugluggann á Kletti og út fjörðinn 2006)

Seinna man hún reyndar líka vel eftir þessum sálmi því hann var víst alltaf spilaður í lok útvarpsmessunnar á meðan heimsstyrjöldinni stóð sem hugvekja, enda á textinn vel við andrúmsloftið sem þá hefur án efa verið ríkjandi. Þessi mynd af einfætta póstinum Gunnari á hestinum sínum fyrir 70 árum síðan kemur samt enn alltaf í hugann á henni ömmu þegar hún heyrir sálminn sunginn. Og ég held að héðan af verði þau hugrenningatengsl hjá mér líka, því þótt atvikið sé fjarri mér sé ég Gunnar ljóslifandi fyrir mér eins og amma lýsti honum.

Faðir andanna
frelsi landanna
ljós í lýðanna stríði
send oss þitt frelsi
synda slít helsi
líkna í stríðanda lýði.

Sælu njótandi
sverðin brjótandi
faðmist fjarlægir lýðir.
Guðs ríki drottni
dauðans vald þrotni
komi kærleikans tíðir.

Lýstu heimana
lífga geimana
þerrðu treganda tárin.
Leys oss frá illu
leið oss úr villu
lækna lifenda sárin.

Faðir ljósanna
lífsins rósanna
lýstu landinu kalda.
Vertu oss fáum
fátækum smáum
líkn í lífsstríði alda.

Jólaföndrið í ár

Jólaföndrið komst á fullan skrið á Freyjugötunni í gær. Kransarnir eru komnir í gluggana og við Önni mauluðum piparkökur og hlustuðum á jólalög með skærin og límstiftið á lofti. Við vorum samt ekki að búa til neina jólasveina úr bómull og klósettpappírsrúllum, þótt föndrið okkar hafi verið álíka kreppulegt en með bókstaflegri hætti. Við ákváðum nefnilega að gera úrklippubók um þetta ótrúlega tímabil síðustu tveggja mánaða þegar efnahagur Íslands hrundi. Fyrir utan hvað þetta hefur verið sögulegur tími almennt þá hefur hann náttúrulega líka verið fróðleg reynsla fyrir okkur sem unga blaðamenn. Sannarlega hefur ekki verið nein gúrkutíð fyrstu mánuðina mína í fastráðningu.

Jólahreingerningin kallar á að blaðabunkinn verði sendur í endurvinnsluna sem fyrst svo við ákváðum að drífa í þessu áður. Við byrjuðum að líma inn í úrklippubókina í tímaröð frá forleiknum 30. september en föndrið strandaði þegar við fundum hvergi Moggann þann 7. október. Það væri ófyrirgefanlega gloppa í svona bók, því 7.október var stór fréttadagur, dagurinn eftir "Guð blessi Ísland" og neyðarlögin. Það reddaðist þó því í gærkvöldi fórum við í hangikjötsboð til foreldra Önna þar sem hann dembdi sér í blaðabunkann í bílskúrnum og fann 7. október. Jólaföndrið hélt því áfram þegar við komum heim á miðnætti og bókin er óðum að taka á sig heildarmynd. Við kunnum sko að skemmta okkur á laugardagskvöldi.

Jólin eru að koma

Það er jólalegt heima hjá mér núna. Tréð var skreytt í gær, eftir vinnu. Þá hélt ég líka hið árlega súkkulaðiboð sem getu líklega talist hefð núna þriðju Þorláksmessu í röð. Svo komu vinir mínir í heimsókn. Reyndar var margra saknað sem ekki létu sjá sig né í sér heyra, en þá var bara meira súkkulaði fyrir okkur hin. Og handþeyttur rjómi hvorki meira né minna. Og smákökur sem ég bakaði með ömmu. Svo gengum við fylktu liði niður á Ingólfstorg og hittum þar fleiri glaðvær jólabörn. Gengum í kringum jólatréð og sungum þau jólalög sem við munum enn, með herkjum. Verð að rifja Heims um ból almennilega upp fyrir næstu jól, ég flaska alltaf á því í hvaða röð erindin eru. Við vorum reyndar óvenju fá líka við dansinn, vantaði marga af the usual suspects, svo við þurftum að teygja meira á handleggjunum til að ná í kringum tréð. En svo slógust nokkrir vegfarendur í hópinn með okkur og stækkuðu hringinn.

Svo röltum við aftur sem lá leið upp á Freyjugötu og fólk hugði á heimför. Þau enduðu samt á því að komu fyrst inn aftur til að klára dreggjarnar af heita súkkulaðinu. Það var líka svo helvíti gott. Svo var tekin sería af shakeskin myndum. Hlógum þar til við fengum stingi og krampa í magann og Snæbjörn orðinn rauður og þrútinn um augun. Ég hélt að þetta hláturskast stafaði kannski af svefngalsa því klukkan var farin að ganga þrjú, en í dag eftir að ég var búin að hræra í eftirréttinn fyrir kvöldið og pakka inn gjöfunum til mömmu og pabba lagðist ég upp í sófa og skoðaði myndirnar aftur. Og hló þar til ég fékk viðstöðulaust hikstakast. Þá kom Önni upp því hann hélt ég væri farin að gráta. En svo var ekki. Ég var bara að losa um fleiri endorfín.
Þetta byrjar vel.

Gleðileg jól öll sömul.

Gamla, meyra

Líklega er ég aldrei nær mörkum þess að verða næstum því trúuð en þegar ég sit við kertaljósið í Hallgrímskirkju og hlusta á Mótettukórinn syngja jólasálma. Held þetta sé fjórða árið sem ég fer á aðventutónleika kórsins og finnst alltaf jafn notalegt. Aðventan er algjörlega minn tími, enda hátíð fyrir hrifnæma. Ég gleymi mér svo í heilagleikanum að ég læt næstum glepjast þegar kórinn syngur úr Betlehemsstjörnunni:

Vertu sem barnið, bara fylgdu honum
byrðum hann léttir af öllum sem þjást.
Veitir þér huggun, hjartað fyllir vonum.
Himinsins stjörnur í augunum sjást.
Ástúðin er hann, inn í hjörtun fer hann
umhyggju ber hann í eilífri ást.

Ágætis mótvægi kannski við guðleysið sem ég velti mér upp úr í ritgerðarskrifunum þessa dagana, en vinnuheiti ritgerðarinnar er einmitt "Killing God". Betlehemsstjarnan er líka á meðal fegurstu íslensku sálmanna; texti eftir Úlf Ragnarsson við lag Áskells Jónssonar. Gleðilega aðventu.

Rústíkusans desperasjón

Sunnudagskvöld og úti hylur kafaldsbylur hægð og lægð. Kvöldin eru kaldlynd í Mosfellsbænum, sérstaklega þegar síga tekur á seinni hluta hátíðanna og afgangarnir eru óðum að klárast. Eftir margra daga ofát er yngri kynslóðinn í Akurholti 19 hinsvegar orðin góðu vön og líkaminn grátbiður um næsta kolvetnaskammt. Aftur á móti er komin snjóhvít rauðanótt og því fátt um fína drætti í póstnúmeri 270. Þá er lítið annað að gera en að dúða sig í úlpur og ullarsokka, sópa af jeppanum og skrölta til Reykjavíkur að kaupa snakk, kók og ídýfu.

Jólin...

...hafa farið ágætlega með mig fram að þessu. Ætli jólaskapið hafi ekki komið í höfn á Þorláksmessu, þótt kuldinn hafi næstum gengið af mér dauðri. Það er alltaf sama sagan á Þorláksmessu; ég nenni ekki í bæinn á Laugarvegsröltið en hunskast samt af stað. Þegar þangað er komið hef ég alltaf gaman af, en hugsa þó með mér að þetta árið nenni ég alls ekki að dansa í kringum jólatréð á miðnætti. Samt enda ég alltaf á Ingólfstorgi og finnst fátt jólalegra. Ég minnist þess ekki að hafa þótt jólatrésdansar sérlega ánægjulegir þegar ég var krakki, reyndar held ég að mér hafi fundist þetta hálfhallærislegt og liðið kjánalega á jólaböllum. En það hefur heldur betur rjátlast af mér því núna fyllir þessi hringdans mig gleði og ákefð. Mér fannst um stund sem ég væri drukkin á Þorláksmessu, en sú var alls ekki raunin, ég hef bara verið í einhverri gleðivímu. Nema frostið hafi haft þessu áhrif.

Síðan þá hef ég sofið frá mér allt vit og borðað fáar en ógnarstórar máltíðir dag hvern. Kjöt og súkkulaði í öll mál. Ég hef gert allt sem jólin krefjast af mér; lesið fram á nótt, spilað fram á nótt og sofið fram á miðjan dag. Og hvað jólagjafir varðar finnst mér óvenjumargir hafa hitt naglann á höfuðið í ár.

Ég hef því ekki yfir miklu að kvarta, en vona að sem flestir hafi það jafngott og ég.

Jólabarn

Eftir langa leit á netinu fann ég fallega jólamynd til að hafa á desktopinu á tölvunni. Nú loka ég öllum gluggum öðru hverju til að sjá myndina, set Það aldin út er sprungið á fóninn og læt jólaskapið hríslast um mig.

Beygingarmynd dagsins: Allárrisulla

Gott mottó á góðri stundu

Það skiptir ekki máli hvað maður borðar á milli jóla og nýárs, heldur á milli nýárs og jóla.

Jólasveinn

Já ég held ég hafi áttað mig á vandamálinu með árekstur íslensku jólasveinanna og þess ameríska. Vandann má rekja til bágrar þýðingar eða leti við nýyrðasmíði. Sankti Nikulás er ekki jólasveinn og átti aldrei að vera kallaður það. Ef jólasveinarnir okkar 13 hefðu fengið að halda sínu nafni í friði og þessi í rauðu fötunum hefði haldið Nikulásarheitinu, eða hlotið nýnefni, hefði auðveldlega verið hægt að halda þessum tveimur menningarafbrigðum aðskildum. Í staðinn sitjum við uppi með þennan rugling.

Aðfangadagur og litla systir hangir yfir barnasjónvarpinu. Þar sem hún er 13 ára gömul og getur bara alls ekki haft sérlega gaman af þessu er mín kenning sú að hún ætli sér einungis að sleppa við að hjálpa okkur hinum. Við hin mundum þá vera ég og mamma....stundum pabbi....bræður mínir finna sér nefnilega afsakanir líka (ef allt annað bregst segjast þeir einfaldlega þurfa að kúka og sitja þar í stikki í 40 mín.) og líta jafnframt blindu auga á það sem þarf að gera. Hvatningarorð mín skila sér þó að einhverju leyti; en ég ítreka við þau að það er ekki mamma sem kemur með jólin í kistu heldur á fjölskyldan að hjálpast að.

Eftir Þorláksmessuöngþveitið safnaðist hópur geðgóðra ungmenna saman og dansaði kringum jólatréð á hallærisplaninu. Rigningin virðist hafa dregið kjarkinn úr sumum því ekki var sama fjölmenni og stundum áður. Við 40 eða svo sem mættum skemmtum okkur þó prýðisvel og eins og alltaf söfnuðust nokkri áhorfendur sem þorðu ekki að slást í hópinn. Það eina sem skyggði á gleðina var ekki rigningin heldur hópur drukkinna unglinga sem voru öskrandi og með læti. Ég veit fátt hallærislegra en að fara á fyllerí á Þorláksmessu. Einn bjór í rólegheitum sleppur,en þeir eiga bágt sem geta ekki skemmt sér öðruvísi en með áfengi og fórna þar með aðfangadag í þynnku. Kannski eru jólin þeirra ekki skemmtilegri en þetta, en jafn umburðalynd og ég þykist vera get ég ekki annað en fundið til fyrirlitningar gagnvart svona hálfvitaskap.

Ekkert spillir samt minni jólagleði. Ég bið ykkur öll vel að lifa og njótið nú jólanna börnin mín, mússímúss.

Jæja þá er litla systir búin að koma sér upp glæsilegri síðu sem skýtur minn ref fyrir rass. Meira hvað þessi systkini mín eru stórkostleg öll.

Í gær fór ég í bæinn, keypti síðustu jólagjöfina og fékk mér krullufranskar og bjór. Ekkert jólastress að drepa Unu nei-ó-nei.

Tilvitnun gærkvöldsins:
"Djöfull ætla ég að fokkin lúlla í nótt."
-Önni

Ég vil biðja alla sem finnst þeir eiga heimtingu á jólakorti frá mér afsökunar, ég sendi engin í ár. Jafnframt þakka ég fyrir þau sem ég fæ send, mér þykir ósköp vænt um það. Hver veit samt nema ég taki mig til og sendi áramótakort.

P.s. Muna að dansa kringum jólatréð í kvöld.

Æh, ég slysaðist til að lesa minningargreinar um mæðgurnar sem dóu í bílslysinu í Morgunblaðinu og fór að skæla. Ætti að halda mig alveg frá slíku ég er svo ógurlega viðkvæm að því er virðist. Pabbi talar stundum um að hann sé orðinn svo meir með árunum. Hann tárast nú yfir einhverju sem honum hefði ekki hreyft við honum áður. Heyrið þið það strákar mínir sem reynið að vera harðir.

Einn nágranni minn hefur tekið ástfóstri við upplýst plastjóladrasl. Hnéhái plastsnjókarlinn í garðinum var ekki nóg heldur þurfti að hengja litlar, lýsandi plastfígúrur meðfram öllu þakskegginu. Þetta þykir mér afskaplega hallærislegt skraut og fjarri því að vera jólalegt. Þess vegna mun ég forðast aðventubíltúra til Njarðvíkur, en mamma fullyrðir að þar búi neon-plastjólafjölskylda í hverjum húsagarði ásamt heilu hreindýrahjörðunum. Sjálfur bæjarstjórinn Árni hvetur nú ókunnuga að berja skranið stórkostlega augum. Það ætti að binda þetta lið niður með blikkandi diskó-jólaseríu og láta þau sitja í ofskreyttu herbergi í heilt ár og sjá hvort þau fá ekki leið á blessuðum látunum.

Þá kýs ég frekar látlausari jólaskreytingar. Eða jólaskreytingus modicus eins og Quintus Horatius Flaccus myndi segja.

Heima hjá mér er ekki lengur bakað fyrir jólin. Ástæður eru tímaleysi, ónenna, ólyst og búðarkökur. Mig grunar samt að ég tapi vissri jólastemningu vegna þessa. Í gær fór ég í kaffiboð hjá mági mínum og svilkonu þar sem boðið var upp á einhverjar 8-10 sortir. Eflaust skapast ósköp krúttleg og afslöppuð stemning yfir bakstrinum. Á mínu heimili eru sjaldnast skrifuð mörg jólakort. Ástæður; tímaleysi, ónenna og ólyst. Þrátt fyrir þetta er ég meira jólabarn en flestir.

Jólastemningin vaknar hjá mér við gömlu góðu lögin, gömlu góðu auglýsingarnar, jólagjafalistann, innpökkun, snjóinn, laufabrauðið, aðventuljósin ofl.
Hver er mesta jólastemningin?

Fyrir mitt leyti: Að dansa í kringum jólatréð á Ingólfstorgi á miðnætti Þorláksmessu. Í fyrra byrjuðum við nokkur og svo slógust fleiri og fleiri í hópinn, vinir og ókunnugir, fullorðnir, krakkar og skríkjandi útlendingar. Andrúmsloftið var ótrúlega jólalegt og fallegt. Allir að mæta næst!

Ljúfur dagur, tvær virkar kennslustundir og kaffihús út í eitt.

Mikið er ég ánægð með þetta milda veður. Styttir veturinn til muna. Bara svo lengi sem snjórinn kemur í desember verð ég fullkomlega sátt. Ekki eru allir sammála mér, Margrét vill helst engan snjó sjá. Er fólk almennt á því? Mér finnst smá snjór, klaki og frost vera algjör nauðsyn í a.m.k. nokkrar vikur. Stemningin er svo skemmtileg, ég hef enn mikið gaman af að renna mér á sleða og búa til snjókarl. Ég vil snjó! Í desember...